Tính cách của con người có thay đổi được không?

Các phẩm chất, tính cách của con người là điều có thể nuôi dưỡng hay là thứ đã có sẵn khi chúng ta sinh ra? Tính cách con người thực sự có thay đổi được không? Đây là những câu hỏi không mới. Nhưng trả lời thế nào thì mới đúng?

Mỗi quan hệ giữa gene và môi trường

Tại sao lại có những người thông minh hay sống đạo đức hơn những người khác? Có điều gì khiến chúng ta thực sự khác nhau mãi mãi? Các chuyên gia cũng có 2 luồng quan điểm đối lập nhau.

Một số chuyên gia cho rằng có một nền tảng thể lý vững chắc củng cố cho những khác biệt này, khiến chúng trở thành điều bất biến. Một số người lại cho rằng sự khác biệt đến nhiều từ kinh nghiệm, quá trình rèn luyện, hay phương pháp học tập. Alfred  Binet, cha đẻ của bài trắc nghiệm IQ cũng tin điều này.

Gilbert Gottlieb, nhà khoa học thần kinh xuất sắc nói, gene và môi trường không những phối hợp với nhau khi con người vận động, phát triển mà gene còn đòi hỏi thông tin từ môi trường để có thể thực hiện đúng chức năng của mình.

Ngày nay, hầu hết các chuyên gia đều nhất trí rằng gene và môi trường là 2 yếu tố không loại trừ nhau. Các nhà khoa học nhận ra rằng con người có khả năng học tập suốt đời và phát triển trí não lớn hơn họ vẫn tưởng. Dĩ nhiên mỗi người có một kiểu gene riêng. Có thể ở thời điểm xuất phát, con người khác nhau về tính cách, năng lực bẩm sinh nhưng nỗ lực cá nhân sẽ đưa họ đi nốt chặng đường đời về sau. Robert Sternberg, chuyên gia hàng đầu hiện nay về trí tuệ, viết rằng nhân tố chính quyết định năng lực mà con người có thể đạt được “không phải là những khả năng cố định thiên bẩm, mà là sự nỗ lực có chủ đích”.

Bạn tin vào điều gì?

Carol Dweck sau 20 năm nghiên cứu của mình đã nói trong cuốn “Mindset – The new psychology of success” rằng quan điểm mà bạn hình thành cho mình có tác động rất lớn đến cách sống của bạn. Nó có thể quyết định liệu bạn có trở thành con người mà bạn coi trọng không. Niềm tin rằng các phẩm chất là bất di bất dịch – tư duy cố định – tạo ra một áp lực đòi hỏi bạn phải liên tục chứng minh bản thân. Trong trường hợp này, bạn sẽ rất chú trọng đến việc thể hiện rằng mình thông minh, và cố không tỏ vẻ ngờ nghệch. Trong mỗi trường hợp bạn sẽ nghĩ “mình sẽ thành công hay thất bại? Mọi người sẽ nghĩ mình là kẻ thông minh hay ngốc nghếch? Mọi người sẽ chấp nhận hay từ chối mình? Mình sẽ là người chiến thắng hay kẻ thất bại?”

Tuy nhiên, bạn có thể tư duy theo một cách khác. Đó là những tính cách hay năng lực bẩm sinh không phải là điều ấn định, nó chỉ là điểm khởi đầu để phát triển. Đây là cách tư duy phát triển, cách tư duy này dựa trên niềm tin rằng bạn có thể nỗ lực để nâng cao các phẩm chất, tính cách và năng lực của chính mình. Mặc dù con người khác nhau ở điểm xuất phát nhưng ai cũng có thể thay đổi và phát triển thông qua sự cần cù và kinh nghiệm. Họ tin rằng tiềm năng thực sự của con người là một đại lượng không xác định, không thể đoán trước. Nếu một người luôn nỗ lực, đam mê và rèn luyện liên tục thì không thể đoán trước được chuyện gì sẽ xảy đến với họ.

Niềm tin rằng chúng ta có thể xây dựng được các phẩm chất, tính cách mong muốn sẽ tạo ra niềm đam mê học hỏi ở bản thân. Tại sao phải tìm cách che giấu khuyến điểm của mình mà không tìm cách vượt qua chúng? Tại sao phải tìm kiếm những lời tung hô mà không tìm đến những thách thức để giúp bạn tiến lên?

Chúng ta có thể thay đổi được tính cách?

Khi bạn tin rằng các phẩm chất, tính cách con người là điều không thể thay đổi, bạn sẽ có những suy nghĩ và hành động phù hợp với niềm tin đó. Ngược lại, niềm tin rằng có thể trau dồi được những phẩm chất, tính cách của mình sẽ dẫn tới môt chuỗi các suy nghĩ và hành động hoàn toàn khác. Và niềm tin là thứ có thể thay đổi được.

Vậy bạn sẽ chọn tin vào điều gì?

About the author: Nguyễn Phương

Viết bình luận

Người khác sẽ không nhìn thấy email của bạn.