Những nhầm lẫn phổ biến về Tư duy phát triển (Growth Mindset)

Bài viết của Eduardo Briceño (Đồng sáng lập & CEO của Mindset Works)

Một tư duy phát triển (Growth Mindset) là sự hiểu biết rằng phẩm chất và khả năng cá nhân có thể thay đổi. Nó dẫn mọi người tham gia các thử thách, kiên trì khi đối mặt với thất bại và trở thành người học hiệu quả hơn. Tư duy phát triển lần đầu tiên được phát hiện bởi Giáo sư Stanford Carol Dweck và ngày càng có nhiều người tìm hiểu về nó, bởi vậy cũng có một số  nhầm lẫn. Bài viết này tóm tắt một số nhầm lẫn phổ biến và cung cấp một số phản ánh.

Nhầm lẫn # 1: Cách định nghĩa về tư duy phát triển

Khi chúng tôi yêu cầu mọi người định nghĩa về tư duy phát triển, chúng tôi thường nhận được rất nhiều câu trả lời khác nhau, chẳng hạn như làm việc chăm chỉ, có kỳ vọng cao, kiên cường hoặc những ý tưởng chung chung hơn như cởi mở hoặc linh hoạt. Nhưng tư duy phát triển không phải là như vậy. Đó là niềm tin rằng phẩm chất có thể thay đổi và chúng ta có thể phát triển trí thông minh và khả năng của mình. Trái ngược với việc có một tư duy phát triển là có một tư duy cố định, đó là niềm tin rằng trí thông minh và khả năng không thể được phát triển. Lý do mà định nghĩa về tư duy tăng trưởng này rất quan trọng mà nghiên cứu đã chỉ ra rằng niềm tin cụ thể này khiến mọi người chấp nhận thử thách, làm việc chăm chỉ và hiệu quả hơn và kiên trì đối mặt với khó khăn, tất cả đều khiến mọi người học tập thành công hơn. Thật khó để trực tiếp thay đổi những hành vi này mà không làm việc để thay đổi sự hiểu biết cơ bản về bản chất của các khả năng.

Nhầm lẫn # 2: Để nuôi dưỡng Tư duy phát triển, chỉ cần khen ngợi trẻ em đã làm việc chăm chỉ

Một nghiên cứu đã chỉ ra, khi nói với trẻ em rằng chúng rất thông minh và ngụ ý rằng thành công của chúng phụ thuộc vào sự thông minh đó sẽ thúc đẩy tư duy cố định. Khi những đứa trẻ này có các trải nghiệm cần sự đấu tranh sau đó, chúng có xu hướng kết luận rằng khả năng của chúng không cao, và kết quả là chúng mất tự tin, vì vậy lời khen của chúng tôi có tác dụng ngược lại với những gì chúng tôi dự định. Mặt khác, ca ngợi sự chăm chỉ hoặc các cách làm, hay những thứ mà đứa trẻ kiểm soát được, đã được chứng minh là hỗ trợ cho tư duy phát triển.

Nghiên cứu này được thiết kế để tìm hiểu thêm về một trong những cách để hỗ trợ tư duy phát triển, không xác định tất cả những gì cần thiết để thúc đẩy tư duy phát triển. Khi những người mới tìm hiểu về nghiên cứu này, đôi khi họ kết luận rằng chúng ta chỉ nên khen ngợi trẻ em vì đã làm việc chăm chỉ. Nhưng đây là một mức độ hiểu biết non trẻ.

Đầu tiên, khuyến khích học sinh làm việc chăm chỉ sẽ là một nỗ lực để trực tiếp thay đổi hành vi mà không thay đổi niềm tin cơ bản về bản chất của các khả năng.

Thứ hai, học sinh thường không học được rằng học tập chăm chỉ bao gồm cả suy nghĩ chăm chỉ, nghĩa là cần cả việc suy ngẫm, phản ánh và thay đổi chiến lược học tập để ngày càng trở thành người học hiệu quả hơn và chúng tôi cần hướng dẫn họ hiểu điều này. Ví dụ, một giáo viên mới đi dạy thấy một học sinh rất cố gắng nhưng không tiến bộ gì có thể nghĩ “tốt, ít nhất là em ấy đang làm việc chăm chỉ, vì vậy mình sẽ khen ngợi nỗ lực của em ấy’. Nhưng nếu học sinh tiếp tục làm lại những gì đang làm, hoặc thậm chí làm nhiều hơn những gì đang làm thì không có khả năng dẫn đến thành công. Thay vào đó, giáo viên có thể huấn luyện học sinh thử các cách tiếp cận khác nhau để làm việc, nghiên cứu và học tập, để em ấy suy nghĩ sâu sắc hơn (tức là làm việc chăm chỉ hơn về tư duy) để trở thành một người học tốt hơn, và tất nhiên giáo viên cũng nên làm như vậy: tự suy ngẫm để điều chỉnh cách mà mình hướng dẫn, hỗ trợ. “ Nó không chỉ là về nỗ lực. Bạn cũng cần học các kỹ năng cho phép bạn sử dụng bộ não của mình một cách thông minh hơn. . . để trở nên tốt hơn ở một cái gì đó”. (Yeager & Dweck, 2012.)

Thứ ba, nuôi dưỡng tư duy phát triển bao gồm một quá trình dần dần giải phóng trách nhiệm cho học sinh để họ trở thành người học tự lập hơn, và khen ngợi là một kỹ thuật giao tiếp hữu ích.  Sau khi khen ngơi, chúng ta có thể hỏi học sinh những câu hỏi khiến họ suy ngẫm, để họ tiếp tục tiến dần đến sự độc lập trong việc học.

Thứ tư, khen ngợi và huấn luyện không phải là cách duy nhất, hoặc mạnh mẽ nhất, để thúc đẩy tư duy phát triển. Ví dụ, một phương pháp khác là mô hình hóa việc học tập suốt đời và làm cho nó hiển thị, điều này khiến chúng ta gặp phải sự nhầm lẫn tiếp theo.

Nhầm lẫn # 3: Tư duy phát triển là về việc thay đổi người trẻ chứ không phải người lớn

Một số lời chỉ trích gần đây về tư duy phát triển chỉ tập trung vào học sinh chứ không phải người lớn. Đây là một sự hiểu lầm về những ảnh hưởng của tư duy phát triển. Trong công việc của chúng tôi với các nhà giáo dục, chúng tôi khuyến khích người lớn bắt đầu với chính họ. Nếu chúng ta không làm việc với nhau để thay đổi suy nghĩ của chúng ta về bản thân và học sinh, thì chúng ta không thể thay đổi nhiều thứ quan trọng khác để cải thiện giáo dục. Hơn nữa, những nỗ lực của chúng tôi để thúc đẩy tư duy phát triển ở học sinh có khả năng thất bại bởi vì chúng ta sẽ nói và làm những điều phản ánh niềm tin tư duy cố định của chúng ta, mà học sinh sẽ nhận thấy. Chúng ta phải tìm hiểu sâu về tư duy trong chính mình và sau đó dần dần làm việc để phát triển tư duy phát triển của chính chúng ta và thói quen của chúng ta như là một người học. Điều này nghĩa là chúng ta cần làm việc thực sự để trở nên tốt hơn, bao gồm cả cách chúng ta dạy và cách chúng ta tạo ra các bối cảnh giúp học sinh phát triển, và làm cho quá trình học tập của chúng ta hiển thị với nhau và với học sinh.

Chúng tôi khuyến khích các trường mà chúng tôi cộng tác để đào tạo giáo viên sớm về những tác động của tư duy phát triển với họ, liên quan đến các phản ánh và thảo luận về niềm tin của người lớn và thực hành cải tiến liên tục. Chúng tôi cung cấp các tài nguyên học tập chuyên nghiệp để giúp họ làm như vậy. Tiến sĩ Dweck và các nhà nghiên cứu tư duy khác nói về tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng tư duy phát triển ở người trưởng thành và đã có nghiên cứu về tư duy của các nhà giáo dục, nhà quản lý, nhà lãnh đạo và những người trưởng thành khác. Nghiên cứu tư duy phát triển là về việc học cách con người chúng ta có thể trở thành những người học có động lực và hiệu quả hơn, không phải về cách chúng ta có thể thay đổi người học mà không phải là chính chúng ta.

Nhầm lẫn # 4: Tất cả những gì quan trọng là những gì trong tâm trí

Một nhầm lẫn khác về tư duy là cho rằng suy nghĩ là yếu tố quyết định duy nhất đến thành công. Nhưng đó không phải là như vậy. Bối cảnh, văn hóa, môi trường và hệ thống quan trọng. Có một điều là, suy nghĩ của chúng ta (cũng như niềm tin và hành vi) được định hình mạnh mẽ bởi những người xung quanh. Ngoài ra, số phận của chúng ta được xác định không chỉ là từ những gì bên trong, mà còn từ những gì xung quanh chúng ta. Rất nhiều nghiên cứu về tư duy ban đầu tập trung vào tâm trí của mỗi cá nhân vì họ đang tìm cách hiểu con người làm việc như thế nào. Nhưng các nhà nghiên cứu tư duy cũng nhận ra tầm quan trọng của việc thay đổi văn hóa, bối cảnh và hệ thống, cũng như làm việc tích cực nhằm tạo ra những thay đổi.

Nhầm lẫn # 5: Chỉ cần cải thiện về niềm tin và không cần làm thêm gì khác

Liên quan đến điều đó, một sự nhầm lẫn khác mà chúng ta thấy, cũng được phản ánh trong các bài bình luận gần đây, đó là tư duy phát triển chỉ nhằm thúc đẩy niềm tin mà chúng ta có thể cải thiện, nhưng không phải là thay đổi hệ thống giáo dục hoặc thực sự làm bất cứ điều gì về niềm tin đó. Carol Dweck đã nói rất nhiều về việc thay đổi nhiệm vụ học tập, thực hành kiểm tra và hệ thống chấm điểm. Quá nhiều nhiệm vụ và phương pháp giảng dạy là hời hợt, không liên quan và không tập trung vào người học. Chúng ta cần thay đổi những nhiệm vụ này, như chương trình giảng dạy và phương pháp sư phạm. Chúng ta cần thay đổi ý tưởng rằng trường học là về kiểm tra chứ không phải là học tập. Chúng ta cũng cần giải quyết tốt hơn các vấn đề rộng hơn như chấn thương thời thơ ấu. Những người tìm hiểu sâu hơn về tư duy phát triển tìm hiểu về tầm quan trọng của những vấn đề này và cách chúng ta có thể bắt đầu giải quyết chúng, và một tư duy phát triển sẽ giúp chúng ta chấp nhận những thách thức. Như David Yeager và Gregory Walton chỉ ra:

Các biện pháp can thiệp [Tư duy] bổ sung cho giáo dục –  và không thay thế – các cải cách giáo dục truyền thống. Họ không dạy sinh viên nội dung học tập hoặc kỹ năng, tái cấu trúc trường học, hoặc cải thiện đào tạo giáo viên. Thay vào đó, họ cho phép sinh viên tận dụng tốt hơn các cơ hội học tập có trong trường học và tham gia vào các quy trình đệ quy hiện có để tạo ra hiệu ứng lâu dài. . . Thật vậy, các can thiệp [Tư duy] có thể làm cho hiệu quả của các cải cách giáo dục chất lượng cao như hướng dẫn cải tiến hoặc chương trình giảng dạy trở nên rõ ràng hơn (Yeager & Walton, 2011).

Hiểu sâu hơn theo thời gian

Như với bất cứ điều gì khác, chúng ta càng đi sâu vào tư duy, sự hiểu biết của chúng ta càng trở nên sâu sắc hơn. Theo thời gian, nhiều câu hỏi mang nhiều sắc thái hơn, chẳng hạn như về mối quan hệ giữa tư duy và hiệu suất, kết quả, thất bại, tiềm năng, đánh giá, sai lầm và nhiều thứ khác. Ví dụ, một giáo viên đang học về tư duy có thể bắt đầu quá mức khi cho rằng sai lầm luôn tốt, nhưng điều này có thể khiến người học bối rối, vì những sai lầm không phải lúc nào cũng nên làm. Theo thời gian, giáo viên đó bắt đầu phân biệt những loại sai lầm, như sai lầm kéo dài (stretch mistakes), sai lầm cẩu thả (sloppy mistakes), sai lầm thời điểm (aha-moment mistakes) và sai lầm lớn (high-stakes mistakes).

Tư duy tăng trưởng cho phép thay đổi

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng phát triển tư duy phát triển có lợi trong nhiều bối cảnh khác nhau, từ giáo dục đến nơi làm việc đến các mối quan hệ giữa các cá nhân, cả với thể thao hay sức khỏe. Nó khiến mọi người chấp nhận những thách thức mà họ có thể học hỏi, tìm ra những cách hiệu quả hơn để cải thiện, kiên trì khi đối mặt với những thất bại, và để đạt được tiến bộ lớn hơn, tất cả chúng ta cần phải trau dồi thêm tbằng việc giáo dục. Hơn nữa, đã có bằng chứng cho thấy lợi ích của nó rõ rệt nhất đối với những người phải đối mặt với các khuôn mẫu tiêu cực. Và kết quả là những nỗ lực tư duy phát triển có thể thu hẹp khoảng cách thành tích.

Hãy cùng nhau học hỏi

Tư duy phát triển là một khái niệm có vẻ đơn giản, nhưng có rất nhiều cách tiếp cận và cách vận dụng của nó. Tôi hy vọng rằng bài viết này giúp làm rõ những quan niệm sai lầm phổ biến. Mong rằng các bạn sẽ tiếp tục tìm hiểu và tham gia sâu vào việc nghiên cứu và thực hành Tư duy phát triển (Growth Mindset). Chúng tôi hoan nghênh những phản hồi, bởi nó cần được nhiều người tham gia để cùng thúc đẩy việc học được tốt hơn.

About the author: Nguyễn Phương

Viết bình luận

Người khác sẽ không nhìn thấy email của bạn.